درمان زخم بستر درجه ۲؛ راهنمای مراقبت و انتخاب پانسمان مناسب

زخم بستر درجه ۲ زمانی ایجاد می‌شود که فشار و نیروهای مکانیکی مرتبط باعث آسیب سطحی پوست شده و بخشی از ضخامت پوست از بین رفته باشد. در این مرحله ممکن است زخم به شکل یک ناحیه باز و سطحی با بستر صورتی یا قرمز و مرطوب دیده شود یا ظاهری شبیه تاول داشته باشد.

اگرچه زخم بستر درجه ۲ نسبت به مراحل ۳ و ۴ عمق کمتری دارد، نباید آن را یک زخم ساده و بی‌اهمیت تلقی کرد. ادامه فشار روی محل زخم، رطوبت نامناسب، اصطکاک و مراقبت نادرست می‌توانند شرایط زخم را پیچیده‌تر کنند.

یکی از سؤالات رایج بیماران و مراقبان این است:

برای درمان زخم بستر درجه ۲ چه کاری باید انجام داد و چه پانسمانی مناسب است؟

پاسخ فقط به شماره مرحله زخم بستگی ندارد. میزان ترشح، محل زخم، وضعیت پوست اطراف، درد، شرایط عمومی بیمار و احتمال عفونت نیز باید بررسی شوند.

در این راهنمای اختصاصی الو طب، اصول مراقبت از زخم بستر درجه ۲ و معیارهای انتخاب پانسمان مناسب را بررسی می‌کنیم.

زخم بستر درجه ۲ چیست؟

در زخم بستر مرحله یا درجه ۲ بخشی از ضخامت پوست از بین رفته و لایه درم نمایان می‌شود.

بستر زخم معمولاً زنده، صورتی یا قرمز و مرطوب است و در بعضی موارد ممکن است زخم به شکل تاول سالم یا پاره‌شده حاوی مایع ظاهر شود.

در این مرحله نباید بافت چربی، عضله، تاندون یا استخوان در معرض دید باشد.

اگر بافت‌های عمقی دیده می‌شوند، زخم دیگر با تعریف مرحله ۲ تطابق ندارد و باید توسط فرد متخصص ارزیابی شود.

برای شناخت تفاوت این مرحله با سایر درجات، مقاله مراحل زخم بستر؛ درجه ۱ تا ۴ چه تفاوتی دارند؟ را مطالعه کنید.

زخم بستر درجه ۲ چه شکلی است؟

زخم بستر مرحله ۲ ممکن است ویژگی‌هایی مانند موارد زیر داشته باشد:

• از بین رفتن سطحی بخشی از پوست
•  بستر صورتی یا قرمز
•  ظاهر مرطوب
•  زخم نسبتاً سطحی
•  تاول سالم یا بازشده در بعضی موارد
•  درد یا حساسیت در محل زخم

یک نکته مهم این است که هر زخم سطحی یا قرمزی پوست، زخم بستر درجه ۲ نیست.

آسیب ناشی از رطوبت و بی‌اختیاری، پارگی پوست، سوختگی، خراش و آسیب ناشی از چسب‌های پزشکی ممکن است با زخم فشاری اشتباه گرفته شوند.

بنابراین قبل از انتخاب روش درمان، تشخیص علت زخم اهمیت دارد.

تفاوت زخم بستر درجه ۱ و ۲ چیست؟

مهم‌ترین تفاوت این دو مرحله در وضعیت پوست است.

در مرحله ۱ پوست هنوز سالم است، اما تغییر رنگ پایدار و سایر نشانه‌های آسیب فشاری ممکن است وجود داشته باشند.

در مرحله ۲ بخشی از ضخامت پوست از بین رفته و زخم سطحی ایجاد شده است.

بنابراین باز شدن پوست یکی از تفاوت‌های مهم میان این دو مرحله محسوب می‌شود.

درمان زخم بستر درجه ۲ چگونه انجام می‌شود؟

درمان زخم بستر درجه ۲ فقط به معنی قرار دادن یک پانسمان روی زخم نیست.

برنامه مراقبت باید هم‌زمان به علت ایجاد زخم، فشار روی محل و شرایط خود زخم توجه کند.

اصول کلی مدیریت می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

1. کاهش فشار روی محل زخم
2. ارزیابی دقیق زخم
3. تمیز کردن مناسب زخم
4. مدیریت رطوبت و ترشحات
5. انتخاب پانسمان متناسب با شرایط زخم
6. مراقبت از پوست اطراف
7. بررسی علائم عفونت
8. توجه به وضعیت تغذیه و شرایط عمومی بیمار

در ادامه هر مورد را بررسی می‌کنیم.

۱. کاهش فشار؛ مهم‌ترین بخش مراقبت از زخم بستر درجه ۲

اگر عامل ایجادکننده فشار همچنان ادامه داشته باشد، تنها تعویض پانسمان مشکل اصلی را برطرف نمی‌کند.

بنابراین یکی از مهم‌ترین اقدامات، کاهش یا توزیع فشار روی ناحیه آسیب‌دیده است.

بسته به محل زخم و شرایط بیمار، ممکن است برنامه مراقبت شامل تغییر وضعیت مناسب، بررسی وضعیت نشستن یا خوابیدن و استفاده از سطح حمایتی مناسب باشد.

برای مثال اگر زخم روی پاشنه ایجاد شده باشد، کاهش فشار مستقیم از روی پاشنه اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

اگر زخم در ناحیه دنبالچه یا باسن قرار داشته باشد، وضعیت خوابیدن و نشستن بیمار باید مورد توجه قرار گیرد.

از قرار دادن مستقیم و مداوم وزن بدن روی محل زخم خودداری شود.

۲. زخم بستر درجه ۲ را چگونه تمیز کنیم؟

تمیز کردن مناسب زخم بخشی از مراقبت آن است.

روش شست‌وشو باید به‌گونه‌ای باشد که آلودگی‌ها و ترشحات اضافی مدیریت شوند، بدون اینکه به بافت سالم و در حال ترمیم آسیب غیرضروری وارد شود.

محلول سالین یا سایر محلول‌های مناسب مراقبت از زخم ممکن است بر اساس شرایط مورد استفاده قرار گیرند.

استفاده خودسرانه و مکرر از مواد قوی و تحریک‌کننده روی بافت زخم توصیه نمی‌شود.

در مقاله اختصاصی زخم را با چه چیزی بشوییم؟ این موضوع را به‌طور کامل بررسی خواهیم کرد.

۳. بهترین پانسمان برای زخم بستر درجه ۲ چیست؟

برای همه زخم‌های بستر درجه ۲ نمی‌توان یک پانسمان ثابت را به‌عنوان بهترین پانسمان معرفی کرد.

انتخاب پانسمان باید بر اساس ویژگی‌های همان زخم انجام شود.

موارد مهم عبارت‌اند از:

• میزان ترشح زخم
•  محل ایجاد زخم
•  وضعیت پوست اطراف
•  درد و حساسیت بیمار
•  میزان رطوبت بستر زخم
•  نیاز به تعویض پانسمان
•  احتمال عفونت
•  شرایط عمومی بیمار

هدف معمولاً ایجاد و حفظ یک محیط مناسب و متعادل برای ترمیم زخم و در عین حال مدیریت ترشحات و محافظت از پوست اطراف است.

برای آشنایی با انواع گزینه‌ها، راهنمای بهترین پانسمان برای زخم بستر چیست؟ را در الو طب مطالعه کنید.

آیا پانسمان فوم برای زخم بستر درجه ۲ مناسب است؟

پانسمان فوم یکی از گزینه‌هایی است که بسته به میزان ترشح و وضعیت زخم ممکن است برای برخی زخم‌های فشاری مورد بررسی قرار گیرد.

فوم‌ها می‌توانند ترشحات را جذب و به مدیریت رطوبت کمک کنند.

برخی فوم‌ها دارای لایه تماس سیلیکونی هستند که می‌تواند برداشتن پانسمان و محافظت از پوست اطراف را تسهیل کند.

با این حال همه زخم‌های مرحله ۲ میزان ترشح یکسانی ندارند؛ بنابراین فوم را نباید بدون توجه به وضعیت زخم برای همه بیماران تجویز کرد.

آیا فوم سیلیکونی برای زخم بستر درجه ۲ مناسب است؟

در برخی شرایط، پانسمان فوم سیلیکونی می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد.

لایه تماس نرم سیلیکونی در برخی محصولات می‌تواند به کاهش آسیب به پوست اطراف هنگام برداشتن پانسمان کمک کند.

این ویژگی ممکن است به‌خصوص در بیمارانی که پوست حساس یا شکننده دارند اهمیت پیدا کند.

اما انتخاب اندازه، میزان جذب و نوع فوم باید با توجه به محل و وضعیت زخم انجام شود.

آیا هیدروکلوئید برای زخم بستر درجه ۲ مناسب است؟

پانسمان هیدروکلوئید یکی دیگر از پانسمان‌های نوین است که در شرایط مناسب می‌تواند به حفظ محیط مرطوب زخم کمک کند.

در بعضی زخم‌های سطحی با ترشح کم تا متوسط ممکن است این نوع پانسمان مورد بررسی قرار گیرد.

اما وضعیت پوست اطراف، میزان ترشح و احتمال عفونت باید در تصمیم‌گیری لحاظ شوند.

هیدروکلوئید نیز یک انتخاب عمومی برای تمام زخم‌های درجه ۲ نیست.

آیا آلژینات برای زخم بستر درجه ۲ مناسب است؟

پانسمان آلژینات قدرت جذب بالاتری دارد و بیشتر در زخم‌های دارای ترشح مطرح می‌شود.

از آنجا که همه زخم‌های درجه ۲ پرترشح نیستند، صرف مرحله ۲ بودن دلیل کافی برای انتخاب آلژینات نیست.

اگر زخم ترشح قابل‌توجه داشته باشد، متخصص ممکن است بر اساس شرایط زخم یک پانسمان جاذب را بررسی کند.

برای آشنایی کامل با این پانسمان، مقاله آلژینات چیست؟ کاربرد و مزایای پانسمان آلژینات را مطالعه کنید.

برای زخم بستر درجه ۲ کم‌ترشح چه پانسمانی مناسب است؟

اگر زخم ترشح کمی داشته باشد، استفاده از یک پانسمان بسیار جاذب همیشه انتخاب مناسبی نیست.

هدف، ایجاد تعادل رطوبت است؛ یعنی بستر زخم نه بیش از حد خشک شود و نه ترشحات اضافی باعث آسیب پوست اطراف شوند.

در این شرایط ممکن است بر اساس ارزیابی زخم، گزینه‌هایی مانند بعضی پانسمان‌های حفظ‌کننده رطوبت یا پانسمان‌های مناسب زخم سطحی بررسی شوند.

برای زخم بستر درجه ۲ پرترشح چه پانسمانی مناسب است؟

در زخم دارای ترشح بیشتر، توانایی پانسمان در مدیریت مایع زخم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بسته به میزان ترشح و شرایط زخم، برخی فوم‌ها یا سایر پانسمان‌های جاذب ممکن است بررسی شوند.

اگر ترشح به حدی زیاد است که پانسمان به‌سرعت اشباع می‌شود، باید علاوه بر انتخاب پانسمان، علت افزایش ترشح و وضعیت خود زخم نیز ارزیابی شود.

آیا پانسمان نقره برای زخم بستر درجه ۲ لازم است؟

خیر؛ هر زخم بستر درجه ۲ به پانسمان نقره نیاز ندارد.

پانسمان‌های حاوی نقره دارای ویژگی ضدمیکروبی هستند، اما استفاده از آنها باید بر اساس وضعیت بالینی زخم انجام شود.

صرف باز بودن زخم یا مرحله ۲ بودن آن دلیل کافی برای استفاده روتین از پانسمان ضدمیکروبی نیست.

اگر علائم مشکوک به عفونت وجود دارد، بیمار باید ارزیابی شود تا مشخص شود چه اقداماتی لازم است.

آیا PHMB برای زخم بستر درجه ۲ استفاده می‌شود؟

PHMB یک ماده ضدمیکروبی است که در برخی محصولات مراقبت از زخم وجود دارد.

مانند نقره، استفاده از محصولات حاوی PHMB نیز نباید صرفاً به دلیل وجود زخم مرحله ۲ به شکل روتین انجام شود.

وضعیت میکروبی زخم، علائم بالینی و نظر متخصص باید در انتخاب محصول در نظر گرفته شوند.

جدول انتخاب پانسمان برای زخم بستر درجه ۲

جدول زیر فقط یک راهنمای آموزشی اولیه است و جایگزین ارزیابی زخم نیست:

| وضعیت زخم | ویژگی مورد نیاز از پانسمان | گزینه‌ای که ممکن است بررسی شود |
| —————— | ————————– | —————————————- |
| ترشح کم | حفظ تعادل رطوبت | پانسمان مناسب زخم سطحی بر اساس ارزیابی |
| ترشح متوسط | جذب و حفظ محیط مناسب | برخی پانسمان‌های فوم |
| ترشح بیشتر | مدیریت مؤثر ترشحات | پانسمان‌های جاذب متناسب با شرایط |
| پوست حساس اطراف | کاهش آسیب هنگام تعویض | برخی فوم‌های سیلیکونی |
| زخم مشکوک به عفونت | ابتدا ارزیابی بالینی | پانسمان ضدمیکروبی فقط در صورت اندیکاسیون |

نکته: این جدول به معنی تجویز یک نوع پانسمان برای همه بیماران نیست.

پانسمان زخم بستر درجه ۲ هر چند وقت تعویض شود؟

یک عدد ثابت برای تمام پانسمان‌ها و تمام زخم‌های درجه ۲ وجود ندارد.

زمان تعویض به مواردی مانند:

• نوع پانسمان
•  میزان ترشح
•  میزان اشباع پانسمان
•  وضعیت زخم
•  وضعیت پوست اطراف
•  دستورالعمل شرکت سازنده
•  برنامه تعیین‌شده توسط متخصص

بستگی دارد.

تعویض بیش از حد پانسمان می‌تواند بستر زخم را مختل کند و دیر عوض کردن یک پانسمان اشباع‌شده نیز ممکن است باعث مشکلاتی برای پوست اطراف شود.

آیا زخم بستر درجه ۲ در منزل درمان می‌شود؟

بعضی زخم‌های سطحی ممکن است با برنامه مراقبتی مناسب در منزل مدیریت شوند، اما ابتدا باید مشخص شود که زخم واقعاً مرحله ۲ است و شرایط پیچیده دیگری وجود ندارد.

مراقبت در منزل نباید به معنی خوددرمانی بدون ارزیابی باشد.

به‌خصوص سالمندان، بیماران کم‌تحرک، افراد مبتلا به دیابت و افرادی که مشکلات گردش خون یا شرایط زمینه‌ای مهم دارند ممکن است نیاز به بررسی دقیق‌تری داشته باشند.

برای آشنایی بیشتر با اصول مراقبت خانگی، مقاله مراحل درمان زخم بستر در منزل را در الو طب مطالعه کنید.

چه کارهایی را روی زخم بستر درجه ۲ انجام ندهیم؟

برخی اقدامات خودسرانه ممکن است شرایط زخم را بدتر کنند.

از جمله:

• ماساژ دادن مستقیم محل زخم
•  ادامه فشار روی محل آسیب‌دیده
•  استفاده خودسرانه از مواد تحریک‌کننده
•  انتخاب پانسمان صرفاً بر اساس تبلیغات یا قیمت
•  مصرف روتین محصولات ضدمیکروبی بدون دلیل مشخص
•  بی‌توجهی به ترشح زیاد یا تغییر وضعیت زخم
•  کندن بافت یا دستکاری زخم بدون آموزش
•  نادیده گرفتن علائم احتمالی عفونت

علائم عفونت در زخم بستر درجه ۲ چیست؟

تغییر وضعیت زخم باید جدی گرفته شود.

مواردی مانند:

• افزایش قرمزی یا تورم اطراف زخم
•  افزایش درد
•  ترشح چرکی
•  بدتر شدن ظاهر زخم
•  گسترش التهاب اطراف زخم
•  تب یا سایر علائم عمومی بیماری

می‌توانند نیازمند ارزیابی پزشکی باشند.

اگر وضعیت زخم به‌سرعت بدتر می‌شود، منتظر تعویض نوع پانسمان و مشاهده نتیجه نمانید و برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید.

چه مدت طول می‌کشد زخم بستر درجه ۲ خوب شود؟

برای تمام بیماران نمی‌توان زمان دقیقی تعیین کرد.

سرعت ترمیم می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلف باشد:

• میزان و مدت فشار
•  محل زخم
•  سن بیمار
•  تحرک
•  وضعیت تغذیه
•  خون‌رسانی
•  بیماری‌های زمینه‌ای
•  رطوبت پوست
•  کیفیت مراقبت از زخم
•  وجود یا عدم وجود عفونت

بنابراین وعده‌هایی مانند «درمان قطعی زخم بستر درجه ۲ در چند روز» قابل تعمیم به همه بیماران نیست.

مهم‌تر از تعیین یک زمان ثابت، مشاهده روند مناسب ترمیم و جلوگیری از بدتر شدن زخم است.

برای بیمار زخم بستر درجه ۲ چه تشک یا سطح حمایتی مناسب است؟

پانسمان به‌تنهایی فشار را از بین نمی‌برد.

برای بیمارانی که مدت زیادی در تخت هستند، استفاده از سطح حمایتی مناسب برای توزیع فشار می‌تواند بخشی از برنامه مراقبتی باشد.

نوع تشک یا سطح حمایتی باید بر اساس وضعیت بیمار، تحرک، محل زخم و میزان خطر انتخاب شود.

حتی با استفاده از تشک مناسب نیز برنامه تغییر وضعیت و ارزیابی پوست همچنان اهمیت دارد.

تغذیه چه نقشی در ترمیم زخم بستر درجه ۲ دارد؟

ترمیم بافت به وضعیت عمومی بدن وابسته است.

در بیمارانی که سوءتغذیه دارند یا در معرض آن هستند، ارزیابی دریافت انرژی، پروتئین، مایعات و سایر مواد مغذی اهمیت دارد.

مصرف خودسرانه مکمل‌های مختلف بدون مشخص بودن کمبود تغذیه‌ای راه‌حل اصلی نیست؛ در بیماران پرخطر بهتر است وضعیت تغذیه نیز ارزیابی شود.

چه زمانی باید به پزشک یا متخصص زخم مراجعه کنیم؟

در موارد زیر ارزیابی تخصصی اهمیت بیشتری دارد:

• مطمئن نیستید زخم واقعاً مرحله ۲ است.
•  زخم در حال عمیق‌تر شدن است.
•  بافت چربی یا ساختارهای عمیق‌تر دیده می‌شوند.
•  ترشح زخم به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.
•  ترشح چرکی وجود دارد.
•  قرمزی یا تورم اطراف زخم در حال گسترش است.
•  درد افزایش پیدا کرده است.
•  بیمار تب یا علائم عمومی بیماری دارد.
•  زخم روند بهبود مناسبی ندارد.
•  بیمار دیابت یا اختلال گردش خون دارد.

سوالات متداول درباره درمان زخم بستر درجه ۲

زخم بستر درجه ۲ چیست؟

زخم بستر درجه ۲ نوعی آسیب فشاری است که در آن بخشی از ضخامت پوست از بین رفته و درم نمایان می‌شود. زخم ممکن است صورتی یا قرمز و مرطوب باشد یا به شکل تاول ظاهر شود.

بهترین پانسمان برای زخم بستر درجه ۲ چیست؟

یک پانسمان واحد برای همه زخم‌های درجه ۲ بهترین نیست. انتخاب پانسمان باید بر اساس میزان ترشح، محل زخم، وضعیت پوست اطراف، درد و سایر ویژگی‌های زخم انجام شود.

آیا فوم برای زخم بستر درجه ۲ مناسب است؟

در برخی زخم‌های مرحله ۲، به‌خصوص زمانی که مدیریت ترشحات مورد نیاز است، برخی پانسمان‌های فوم ممکن است مناسب باشند. انتخاب نهایی به وضعیت زخم بستگی دارد.

آیا زخم بستر درجه ۲ با آلژینات درمان می‌شود؟

آلژینات بیشتر برای مدیریت زخم‌های دارای ترشح مطرح است. صرف درجه ۲ بودن زخم دلیل کافی برای انتخاب آلژینات نیست.

آیا زخم بستر درجه ۲ به پانسمان نقره نیاز دارد؟

خیر. پانسمان نقره نباید صرفاً به دلیل مرحله ۲ بودن زخم به شکل روتین استفاده شود. نیاز به پانسمان ضدمیکروبی باید بر اساس وضعیت بالینی تعیین شود.

آیا زخم بستر درجه ۲ در منزل قابل مراقبت است؟

در برخی موارد امکان مراقبت در منزل وجود دارد، اما تشخیص صحیح مرحله زخم، کاهش فشار و انتخاب روش مراقبت مناسب اهمیت دارد. در صورت بدتر شدن زخم یا مشاهده علائم عفونت باید ارزیابی تخصصی انجام شود.

آیا زخم بستر درجه ۲ خطرناک است؟

این مرحله نسبت به مراحل ۳ و ۴ سطحی‌تر است، اما بی‌توجهی به فشار و مراقبت نامناسب می‌تواند وضعیت بیمار را پیچیده کند. بنابراین باید جدی گرفته شود.

جمع‌بندی؛ برای زخم بستر درجه ۲ چه کنیم؟

درمان زخم بستر درجه ۲ فقط انتخاب یک کرم یا پانسمان نیست.

اول باید فشار از روی محل آسیب کاهش پیدا کند و سپس زخم از نظر میزان ترشح، محل، وضعیت پوست اطراف و علائم احتمالی عفونت ارزیابی شود.

پانسمان‌هایی مانند برخی فوم‌ها، فوم‌های سیلیکونی و سایر پانسمان‌های نوین ممکن است بر اساس شرایط زخم مورد استفاده قرار گیرند؛ اما هیچ محصولی برای تمام زخم‌های درجه ۲ بهترین انتخاب نیست.

برای مقایسه گزینه‌های مختلف، راهنمای بهترین پانسمان برای زخم بستر را مطالعه کنید و برای مشاهده محصولات مرتبط به بخش محصولات درمان زخم الو طب مراجعه کنید.

این مطلب توسط الو طب با هدف افزایش آگاهی درباره مراقبت از زخم تهیه شده است و جایگزین تشخیص، معاینه یا برنامه درمانی پزشک یا متخصص زخم نیست.